Cementmortel is een veelgebruikte specie die bestaat uit cement, zand en water. Het wordt vooral toegepast bij metsel- en voegwerk vanwege de sterkte en duurzaamheid. Cementmortel hardt uit tot een stevige massa die bestand is tegen weer, druk en slijtage. Het is dan ook een basisproduct in vrijwel elk bouwproject, van fundering tot gevel.
De verhouding tussen cement en zand bepaalt de eigenschappen van de mortel. Ook de waterhoeveelheid speelt een grote rol in de verwerkbaarheid en de uiteindelijke hechting.
Waar wordt cementmortel voor gebruikt
Cementmortel wordt breed ingezet in de bouw. Het is geschikt voor toepassingen waar sterkte en waterbestendigheid belangrijk zijn. Je ziet cementmortel onder andere bij:
- Metselwerk van bakstenen of betonblokken
- Voegwerk bij gevels
- Reparaties aan beton of steen
- Afwerken van muren of vloeren
- Bevestigen van stenen tegels buiten
De mortel hecht goed aan verschillende ondergronden en is relatief eenvoudig aan te maken. Het uitharden duurt meestal enkele dagen, waarna het materiaal water- en vorstbestendig is.
Hoe maak je cementmortel
Cementmortel maken begint met het mengen van droge bestanddelen in de juiste verhouding. De standaardmengverhouding is vier delen zand op één deel cement. Daarna voeg je langzaam water toe tot het mengsel smeuïg en goed verwerkbaar is.
Een veelgebruikte basisverhouding is:
- 1 deel cement
- 4 delen metselzand
- Water naar behoefte (meestal ongeveer 0,5 deel)
Het is belangrijk dat het mengsel niet te nat wordt. Een te natte mortel verliest sterkte, droogt langzaam en kan scheuren veroorzaken. Te droge mortel is moeilijk te verwerken en hecht minder goed aan de stenen.
Bij kleine projecten kan cementmortel met de hand gemengd worden in een kuip. Voor grotere hoeveelheden wordt vaak een betonmolen of mortelmixer gebruikt.
Eigenschappen van cementmortel
Cementmortel is populair vanwege de volgende eigenschappen:
- Hoge druksterkte na uitharding
- Goede hechting aan steen en beton
- Bestand tegen vocht en vorst
- Relatief snelle uitharding
- Breed toepasbaar
Afhankelijk van het type cement, zand en eventuele toevoegingen kunnen de eigenschappen worden aangepast. Er bestaan bijvoorbeeld speciale wintermortels, sneluithardende varianten of mortels met vezelversterking.
Cementmortel bij metselwerk
Bij het metselen van muren of gevels wordt cementmortel gebruikt om de stenen met elkaar te verbinden. De mortel vult de ruimte tussen de stenen op, zorgt voor stabiliteit en draagt bij aan de algehele sterkte van het bouwwerk.
De voeg moet goed gevuld zijn en de juiste dikte hebben. Na het aanbrengen van de mortel wordt deze vaak nog nabehandeld of afgewerkt, afhankelijk van de gewenste uitstraling. Cementmortel is ook geschikt voor buitenmuren vanwege de weerbestendige eigenschappen.
Cementmortel bij voegwerk
Hoewel kalkmortel vaak wordt gebruikt voor voegwerk bij oude panden, is cementmortel bij veel moderne gevels nog altijd de standaard. Vooral bij nieuwbouw, utiliteitsbouw en gewone eengezinswoningen wordt cementgebonden voegmortel toegepast.
De mortel wordt in de voegen gedrukt met een voegspijker of voegspuit en daarna gladgestreken of afgewerkt in de gewenste vorm. Na uitharding blijft een harde, weerbestendige voeg achter.
Verschil tussen cementmortel en kalkmortel
Cementmortel en kalkmortel worden beide gebruikt in de bouw, maar hebben verschillende eigenschappen en toepassingen.
Cementmortel:
- Hardt snel uit
- Heeft hoge druksterkte
- Is waterafstotend
- Minder flexibel
- Niet dampopen
- Geschikt voor moderne gevels en buitenwerk
Kalkmortel:
- Hardt langzamer uit
- Lager in druksterkte
- Flexibel en scheurt minder snel
- Dampopen (laat vocht uit de muur ontsnappen)
- Ideaal voor monumenten of oude gevels
In sommige gevallen wordt gekozen voor een mengvorm: kalk-cementmortel. Deze combineert de stevigheid van cement met de flexibiliteit van kalk.
Wanneer kies je voor cementmortel
Je kiest voor cementmortel als je op zoek bent naar een sterke, weerbestendige mortel die snel uithardt en goed hecht. Het is de ideale oplossing voor standaard metselwerk, buitenvoegen en betonreparaties.
Cementmortel is minder geschikt voor historische gebouwen of muren die moeten kunnen ademen. In die gevallen is kalkmortel of een ademende renovatiemortel beter op zijn plek.
Hoe lang moet cementmortel drogen
De droogtijd van cementmortel hangt af van temperatuur, luchtvochtigheid en de laagdikte. Gemiddeld geldt:
- Handdroog na 6 tot 12 uur
- Belastbaar na 24 tot 48 uur
- Volledig uitgehard na 7 tot 28 dagen
Bij warm weer droogt de mortel sneller, maar moet je oppassen dat het niet te snel uitdroogt. In de winter of bij regenachtig weer duurt het juist langer. Om de uitharding te bevorderen, kun je de mortel afdekken of vochtig houden.
Cementmortel voor buitengebruik
Cementmortel is goed bestand tegen weersinvloeden en daardoor prima geschikt voor buitengebruik. Denk aan tuinmuren, schuttingen, gevelmetselwerk, opritten en buitentrappen. De combinatie van sterkte en vochtbestendigheid maakt het een veilige keuze voor buitenconstructies.
Gebruik buiten wel bij voorkeur cement met vorstwerende eigenschappen en zorg voor een correcte verwerking. Eventueel kun je een speciaal type buitenmortel gebruiken, afhankelijk van het seizoen.
Cementmortel kopen
Cementmortel is verkrijgbaar als los cement en metselzand, maar ook in kant-en-klare mixen. In de bouwmarkt zijn zakken kant-en-klare cementmortel te koop in hoeveelheden van 25 kg. Deze hoef je alleen nog aan te maken met water.
Professionele voegers of metselaars mengen vaak zelf, zodat de verhouding exact past bij het werk. Voor grotere klussen is een betonmolen of mortelpomp aan te raden.
Wat kost cementmortel
De kosten voor cementmortel hangen af van het type, de hoeveelheid en of je kiest voor los mengen of een kant-en-klare mix.
Gemiddelde prijzen:
- Losse materialen (cement + zand): €3 tot €6 per m² voegwerk
- Kant-en-klare cementmortel (25 kg): €5 tot €10 per zak
- Professionele verwerking (inclusief arbeid): €30 tot €50 per m² voegwerk of metselwerk
Voor gevelwerk is het slim om ook rekening te houden met kosten voor uitslijpen, reiniging en eventueel impregneren.
Tips voor het werken met cementmortel
- Maak niet meer aan dan je in één uur verwerkt krijgt
- Verwerk de mortel bij voorkeur bij temperaturen tussen 5 en 25 graden
- Bescherm je werk tegen regen en felle zon
- Gebruik schoon water voor het mengen
- Maak je gereedschap direct na gebruik schoon
Een goede voorbereiding voorkomt problemen met hechting of uitharding. Zorg ook altijd dat de ondergrond stofvrij, licht vochtig en draagkrachtig is.